Добродошли у општину Ириг

Krusedol Prnjavor lezi na lesnom platou, u blizini sela Krusedol u slivu potoka Selovrenac. Selo je smesteno s desne strane Manastirskog potoka, sastavnice Selovrenca. Nadmorska visina naselja je 180 do 210 m. Ovo naselje je kao i susedno Krusedol Selo 1973. godine povezano asfaltnim putem s Partizanskim putem. Ovim putem selo ima vezu s medjunarodnim putem Beograd -Novi Sad na koji selo izlazi kod Banstola iznad Sremskih Karlovaca. S opstinskim centrom Irigom selo ima asfaltni put u dosta losem stanju. Selo ima asfaltni put sa i susednim selom Grgeteg.

Hatar ovog sela (25,8 km2) spada medju vece hatare iriske opstine. Prema popisu iz 1991. godine selo je imalo 229 stanovnika. Prosecna gustina naseljenosti je ispod 10 stan./km2.

FIZICKOGEOGRAFSKE ODLIKE

Hatar se najvecim delom prostire se na fruskogorskoj lesnoj zaravni.

Hidrografija je u znaku dva potoka. Potok Selovrenac je svojim vecim delom granicni sa susednim hatarima na istoku, dok se drugi potok Dobrodolski nalazi u juznom delu hatara i pripada slivnom podrucju Medjes potoka.

Velike povrsine kvalitetnog zemljista su pod oranicama, oko 85 %, dok su male povrsine pod sumama, svega 2% ili 55,1 ha. Ovako mali procenat suma nije karakteristika prnjavorskih naselja. Prvobitno je sigurno bio veci procenat pod sumama, ali krcenjem ti sumski prostori su pretvoreni u oranicne povrsine.

Biljni svet je u znaku kulturnog bilja na lesnoj zaravni. Malo ima samonikle prirodne vegetacije. Pod sumskim, listopadnim pokrivacem nalazi se jedan manji deo neposredno uz manastir, desno od puta. Neplodnih povrsina ima svega 2,36 % ili 61,4 ha gde se javlja samonikla prirodna vegetacija, najvise u obliku korovskih trava. Zajednica livada prostire se na oko 2 % ili 52,4 ha. Hatar je siromasan zivotinjskim svetom. Javljaju se glodari, kao stetocine, zatim razne vrste ptica, dok je lisica radja. Ako se povremeno javi, onda je to u severnim delovima hatara.

DRUSTVENOGEOGRAFSKE OSOBINE

Naseljavanje ovog podrucja vezano je za izgradnju manastira. Manastir je podigao Djordje Brankovic u periodu 1509 -1512. godine. Brojno kretanje stanovnistva tesko je pratiti iz istih razloga kao i za ostala manja naselja, jer su se popisni krugovi nekad sirili te obuhvatali datim brojem i zitelje susednih naselja, a nekad suzavali. U starim podacima tesko je razgraniciti da li se ti podaci konkretno za Krusedol Prnjavor odnose samo na ovo selo ili pak obuhvetaju i susedno Krusedol Selo i Malu Remetu.

Prve podatke o broju stanovnika dacemo na osnovu literaturnih podataka (Curcic, 1970) i oni dosezu do 1734. godine. Te godine naselje je imalo 37 domova 140 stanovnika. Dvadesetak godina kasnije (1753) u selu je zabelezeno svega 5 domacinstava i 14 stanovnika. Polovinom XIX veka raspolazemo podatkom da je selo imalo 294 stanovnika. Prema podacima za 1878. godinu selo je imalo 70 domacinstava kao i 1896. Broj stanovnika ove dve godine je priblizan 473, a 1896. godine 476 zitelja. Na pragu XX veka (1900) selo je imalo 83 domacinstava i 473 zitelja. Nesto sredjenije podatke za brojno kretanje stanovnistva Krusedol Prnjavora imamo od 1910. godine.

Ovakvo brojno kretanje stanovnistva je karakteristika ovog naselja u odnosu na ostala fruskogorska naselja. Prema proucavanjima (Curcic, 1970), populacija ovog sela razlikuje se od kretanja vecine fruskogorskih populacija. Sve do 1948. godine broj stanovnika uglavnom raste, a posle toga konstantno opada . Najvece opadanje je pred dva popisa (1971 -1981) kada se broj stanovnika smanjio za preko 200 zitelja preseljenjem Stacionara iz ovog sela u kojem su bila smestena deca. Ova posleratna depopulacija u najvecoj meri izazvana je iseljavanjem mestana, a u novije vreme tome je doprineo i negativan prirodni prirastaj.

Brojno kretanje stanovnistva Krusedol Prnjavora 1910 -1991. godine:

O migracijama prve podatke imamo iz vremena kolonizacije, posle Drugog svetskog rata. U tom periodu selo je napustilo 11 domacinstava i 42 stanovnika koji su se iselili u susedno selo Krusedol , zatim Besku, Indjiju i Rumu. Kasnije nije bilo pojava iseljavanja citavih porodice. Selo napustaju pojedinci i sele se u obliznja gradska naselja gde se i zaposljavaju.

Prema popisu iz 1991. godine u selu je zivelo 229 stanovnika, od cega vise zenskog nego muskog. Zena je bilo 125 ili 54,6 %, a muskaraca 104 ili 45,4 %. U pogledu starosne strukture mozemo slobodno reci da su podaci prema ovom popisu veoma zabrinjavajuci. To dokumentujemo podacima da mladja godista minimalnim procentom ucestvuju u ukupnoj populaciji. Primera radi, stanovnistvo do 20 godina ucestvuje u ukupnoj populaciji sa blizu 10 %, dok stanovnistvo preko 70 godina u ovom selu ucestvuje sa preko 20%. Ili jos jedan podatak: da tacno trecinu stanovnistva cine osobe starije od 60 godina, dok stanovnistvo do 25 godina ne cini ni petinu ukupne populacije.

Najveci procenat populacije su Srbi- 94,3%. Pored njih u selu zivi jedan Hrvat i Ukrajinac, cetiri Jugoslovena, dva Madjara i ostali. Obrazovna struktura stanovnistva 1981. godine starog 15 i vise godina je takva da ih je bez skolske spreme 18, sa zavrsenom osnovnom skkolom 116, a sa zavrsenim srednjim obrazovanjem 15. Lica sa visokom i visom strucnom spremom prema popisu iz 1981. godine nije bilo. Najveci procenat su lica sa osnovnom skolom (45,5%). Od 15 lica sa zavrsenom srednjom skolom, deset je zavrsilo skole za KV i VKV radnike, a svega 2 su zavrsila gimnaziju i 3 lica srednje skole za strucni kadar.

Lica starih deset i vise godina u selu je bilo 260. Od tog broja 13 lica su nepismeni ili 5,0 %. Ukoliko stanje 1981. godine uporedimo sa stanjem popisne 1971. godine, kada je nepismenih bilo skoro 25 %, vidne su promene.Takodje treba dati i objasnjenje u pogledu naglog porasta pismenosti stanovnistva ovog sela. Naime, prilikom popisa 1971. godine pri manastiru je postojao stacionar za mentalno zaostalu decu, sto je doprinelo da je skoro cetvrtina stanovnistva nepismena. Stacionar se 1972. godine seli u Veternik i popis iz 1981. ne registuje nepismene jer vise nisu ziveli u selu. Nagli skok pismenosti ovog sela nije rezultat intenzivnog opismenjavanja, vec naprosto procenat nepismenih je smanjen, jer je veliki broj nepismenih odseljen u Veternik.

U pogledu podela stanovnistva prema aktivnosti, najveci procenat je aktivnog stanovnistva (oko 46,7 %), za razliku od susednog Krusedol Sela, gde je najveci procenat izdrzavanog stanovnistva. Lica sa licnim primanjima ima oko 17,5 %, dok je izdrzavanih registrovano 35,8 %.

Od privrednih grana u selu je najrazvijenija poljoprivreda, sto je i razumljivo uz kvalitetnu zemlju ovog hatara, cernozem. Od ukupnih povrsina 2.581,7 ha, vece povrsine su drustveno vlasnistvo. Pod drustvenim sektorom je 1.398 ha, a pod privatnim 1.183,7 ha. U strukturi povrsina drustveni sektor ima vece povrsine pod njivama, ali su zato vece povrsine od drustvenog sektora pod vocnjacima, vinogradima i livadama. Ratarstvo je osnovna poljoprivredna grana. Najvise se uzgajaju zita.

Postanak ovog naselja vezan je za manastir iz Krusedola koji je svojevremeno raspolagao velikim posedima. Ti posedi zahtevali su radnu snagu. Manastir je na svojim imanjima naseljavao siromasne seljake i izbeglice s turske teritorije. Tako je nastalo ovo prnjavorsko naselje, odnosno prvobitno naselje manastirskih kmetova. Od desetak prnjavorskih naselja u Fruskoj gori, ovo naselje je najvece. Osnova naselja je trouglasta, ono se siri duz puta za Irig. Glavna ulica u naselju je Fruskogorska i ona predstavlja i centralni deo sela. U ovoj ulici su smesteni svi javni objekti. Nju presecaju dve poprecne, od kojih je vaznija i asfaltirana Ulica Dragoljuba Jovanovica. Iz naselja vode tri asfaltna puta: za Krusedol Selo, Irig i Grgeteg. Ovo selo se u poslednje vreme siri duz ovih puteva te gubi svoj prvobitni trouglast oblik. U selu su uocljive kuce stare gradnje (od naboja i na brazdu), okrenute kracom stranom ka ulici, a duzom u dvoriste, i kuce novije gradnje, sasvim moderne, od fasadne cigle i sa savremenim planom. One su vecinom izgradjene duz pomenutih asfaltnih puteva, a ponekad i u centru sela, umesto starih dotrajalih, srusenih kuca od naboja. Selo je uredno, ima betonske trotoare i uredna seoska dvorista. Svako domacinstvo ima elektricno osvetljenje. Selo jos nema vodovod, vec je snabdevanje stanovnistva vodom individualno, iz kopanih bunara.

Selo nema skolu, vec deca prva tri razreda pohadjaju u susednoj skoli u Krusedol Selu, dok vise razrede osnovne skole nastavljaju u Irigu. U Prnjavoru postoji ambulanta.

U Prnjavoru postoji jedna prodavnica mesovite robe i vise privatnih prodavnica, ali se oseca potreba za poljoprivrednom apotekom ili slicnom specijalizovanom prodavnicom. Zanatstvo u selu nije razvijeno, svodi se na postojanje svega jedne pekare koja hlebom, pored Prnjavora snabdeva i susedno naselje Krusedol Selo, kao i Veliku Remetu.

Prnjavor je autobuskim linijama povezan s Irigom i Novim Sadom (3 puta dnevno u odlasku i povratku).

U Krusedol Prnjavoru iz starije istorije nalazi se znacajan manastir Krusedol, a iz novije istorije 1966. godine podugnuta je spomen ploca palim Prnjavorcima u NOB.

Manastir Krusedol je najznacajniji vojvodjanski manastir u proslosti. Osnovao ga je vladika Maksim (Djordje) Brankovic. Podignut je pocetkom XVI veka (1509 -1512) na imanju cuvenih vlastelina Jaksica. U dva maha, 1543. i 1546, manastirska crkva je zivopisana freskama. Ukrasavanje manastira produzilo se i u XVII veku. U ratnim dogadjajima oko 1690. monasi su s patrijarhom Arsenijem III izbegli ispred Turaka u Sentandreju. U manastiru su odrzani vazni crkveno -narodni sabori 1708, 1710. i 1713. godine. Manastir je posle Petrovaradinske bitke 1716. spaljen i razoren od strane Turaka. Ponovo je obnovljen 1721. godine. Preko starog zivopisa naslikan je novi, uljanom tehnikom, 1751. i 1756. godine. Manastir je tokom vekova bio mauzolej ktitora i porodice Brankovica, zatim patrijarha Arsenija III i Arsenija IV, mnogih mitropolita, zatim vojvode Stevana Supljikca i nekih clanova dinastije Obrenovic.

Manastir ima osnovu trolista deteline, s polukruznim apsidama zasvedenim polukalotama. Pored bogate istorije, zanimljive arhitekture moravske skole, manastir predstavlja galeriju raznovrsnog slikarstva, kako po vremenu tako i po tehnici, stilu, vrednosti i lepoti. Mladje zidno slikarstvo iz 1751. i 1756. godine izvedeno je uljanim bojama u baroknom shvatanju i oblikovanju. Ono je vrlo vazno i dragoceno jer predstavlja radjanje nase nove umetnosti.

Velika je vrednost i ikonostasa koji se sastoji od cetiri grupe ikona, takodje razlicitih po vremenu i stilu. U kompleksu manastira potrebno je pomenuti kapelu Sv. Maksima iz 1722. godine, zatim zbirku ikona, starih rukopisa i knjiga, namestaja i ukrasnih predmeta. U manastirskim konacima smesten je i muzej s bogatom bibliotekom. Manastir je do 1972. bio dom za mentalno zaostalu decu dok nisu 1972. preseljena u Veternik. U manastiru se nalazi sestrinstvo i bratstvo, mahom ljudi u godinama. Manastir raspolaze sa 30 ha oranica koje nema ko da obradjuje, vec se izdaju u arendu (zakup). Pored pomenutog sestrinstva i bratstva, manastirski konaci pruzaju utociste, pansion za starice.

Grgeteg

Grgeteg se nalazi u severoistocnom delu iriske opstine i po svom polozaju spada u visa naselja iriske opstine. Smesteno je u dolini Kalin potoka, koji po prijemu leve pritoke Radovanac juznije od naselja nosi naziv Luka potok. Naselje je sagradjeno na mestu gde se dolina Kalin potoka prosiruje, juzno od manastira Grgeteg. Naselje je u proseku na 260 m nadmorske visine, a susedni manastir na 274 m. Pravac pruzanja hatara je priblizno jugoistok -severozapad. Njegova povrsina je 632 ha 12 ari i 47 m2, duzina 6,5 km, a sirina 600 -1.500 m (ovaj hatar u granicama iriske opstine spada u grupu manjih hatara -prosecna povrsina iriskih hatara je 18,83 km2, dok je grgeteski mnogo ispod opstinskog proseka s povrsinom 6,3 km2). Prosecna gustina naseljenosti je 12 stanovnika na 1 km2 (sto je naseljenost takodje ispod vojvodjanskog proseka).

Znacajniji potesi su: Sadovi, Kozijak, Carina, Orljak, Radovanac, Pavlovce i predeo u severnom delu hatara nazvan Sume (sto je u stvari sumska formacija).

U pogledu saobracajne povezanosti selo nema dobar polozaj, mada nije udaljeno od vecih centara. Od Novog Sada udaljenost iznosi svega 25 km, od Iriga 12 km, od Rume 24 km itd. Selo je dobilo asfaltni put pre petnaest godina. Naselje je povezano asfaltnim putem sa susednim selom Prnjavorom, te s opstinskim centrom Irigom. Ustvari, od puta koji spaja Krusedol -Selo - Krusedol Prnjavor - Irig, postoji odvojak asfaltnog puta za Grgeteg duzine 4 km, gde se taj odvojak zavrsava. Put je izgradjen 1979, ali jos nije organizovan javni autobuski prevoz.

FIZICKOGEOGRAFSKE ODLIKE

U fizickogeografskom pogledu, narocito reljefno -geoloskom, hatar Grgetga je veoma interesantan. Jedan fragment neogenih sedimenata neposredno pored manastira proglasen je za prirodni spomenik i nalazi se pod zastitom Pokrajinskog zavoda za zastitu prirode. Odredjeni paleontoloski materijal ovog lokaliteta cuva se i u poznatim muzejima i van Jugoslavije, na primer u Becu i Budimpesti. O vaznosti i znacaju ovog lokaliteta najbolje svedoci tekst s panoa neposredno pered otkrivenog profila ovih sedimenata:

" Na ovom malom prostoru otkriveni su sedimenti sa vrlo bogatom i dobro ocuvanom fosilnom faunom mekusca, koja ima izuzetno vazan znacaj, ne samo za geologiju Jugoslavije vec i Evrope. Bogatstvo faune doprinelo je da Grgeteg postane u svetu poznato mesto donjeg pliocena -pontijskog kata, u okviru nekadasnjeg Panonskog mora, koje plavilo obod fruskogorskog ostrva. Odredjeno je preko 40 vrsta od kojih je 12 vrsta prvi put ovde nadjeno. Fauna mekusca iz 'grgeteskih slojeva' posebno vivipare, predstavlja zacetak snaznog razvica, prvog stadijuma tzv. paludinskih mekusaca na osnovu kojih su pruzeni prvi dokazi u paleontologiji za tacnost Darvinove descendentne teorije evolucije. Zbog svojih odlika i naucnih vrednosti ovo mesto je 1973. godine stavljeno pod zastitu kao prirodni spomenik."

U reljefnom pogledu veci deo hatara Grgeteg je planinski. Tu je konstatovana povrs 310 -340 m nadmorske visine.

U selu postoji 14 bunara u dvoristima seoskih kuca i dva javna bunara, onaj u centru sela dubine je 15 m. Juzno od sela nalazi se bunar sa djermom i sluzi za napajanje stoke. Povrsinska hidrografija je u znaku sliva Medjes potoka i njegove najduze leve sastavnice Kaline vode -Luka potoka koji protice kroz selo Grgeteg. Duzina vodotoka do manastira Grgeteg je oko 3 km. Od manastira isti taj potok nazivaju i Luka potok (koji na svom toku kroz hatar Grgetega prima povremene bujicnene pritoke, devet sa leve i cetiri sa desne strane). U blizini manastira, na nadmorskoj visini 266 m, nalazi se kaptiran izvor ciju vodu koristi manastirsko osoblje. U samom selu je kaptiran izvor u obliku ozidanog bazencica koji je zapusten i ne upotrebljava se.

U donjem nizem, juznom delu hatara su pararendzine na lesu. Ovaj tip zemljista se u grgeteskom hataru koristi za vocnjake i vinograde.

Biogeografija ovog hatara vezana je za biljno -zivotinski svet zajednica: suma, livada, pasnjaka i njiva. Sumske povrsine su pod listopadnom vegetacijom. Od divljaci u sumi se nalaze divlje svinje, jeleni, srne, lisice, jazavci, zecevi i dr. U ostalim zajednicama je sitna divljac i ptice. Vegetacija je zastupljena samoniklim korovskim biljkama, dok je u predelu njiva kulturna vegetacija, pretezno zita.

DRUSTVENOGEOGRAFSKE OSOBINE

Brojno kretanje stanovnistva Grgetega mozemo pratiti tek od 1948. godine, prvog posleratnog popisa. Prema nekim podacima, u ranijim periodima taj broj je iznosio npr. 1753. godine 93, 1788. godine 74, 1795. godine 248, 1796. godine 179, 1878. godine 271 stanovnik, 1896. godine 266 i 1900. godine 408 stanovnika (Curcic, 1980).

Brojno kretanje stanovnistva Grgetega u periodu 1948. -1991. godine:

Statisticki kao samostalni popisni krug Grgeteg je izdvojen 1961. godine, dok je do tada statistika tog sela vodjena kao sastavni deo susednog sela Neradina. U poredjenju sa podacima pre 1948. godine naselje je najveci broj stanovnika imalo 1900. godine. Podaci su dosta nesigurni jer se ne zna da li se taj broj odnosio samo na Grgeteg ili mozda za deo jos nekog naselja. Po posleratnim popisima broj stanovnika je u porastu do 1961. godine, a poslednjih trideset godina u padu. Ovo je u vezi s odseljavanjem stanovnistva u okolna mesta. Stanovnistvo Grgetega se iseljavalo u Besku i Indjiju. Malom broju stanovnika doprinosi i prirodni prirastaj koji je u periodu dvadeset godina (1961. -1981.) negativan. U periodu 1981 -1990. stanje u pogledu prirodnog prirastaja je inzvanredno (za vojvodjanske prilike stopa prirastaja od 2,6 %o, koliko ima Grgeteg, je izvanredna).

Polno -starosna struktura stanovnistva prema popisu iz 1991. godine pokazuje da je u naselju zivelo 33 muskaraca ili 45,2 % i 40 zena ili 54,8 %. Po anketi iz 1983. taj broj je izjednacen, i jednih i drugih bilo je 32. Mladje starosne grupe, uzrasta do 15 godina, ucestvuju sa 20 %. U starosnoj grupi 15 -64 godine, 1981. bilo je 59 lica, odnosno 75,6 % od ukupnog broja populacije. Prema ovom se vidi da selo stari, da se mladje stanovnistvo iseljava u susedne vece centre Irig, Novi Sad i Rumu.

Etnicka struktura sela je skoro monolitna. Od 73 zitelja 71 ili 97,3 % su Srbi. U selu zivi jedan Hrvat, a jedan se nacionalno izjasnio kao Jugosloven.

Struktura stanovnistva prema pismenosti (1981) dosta je povoljna, jer od lica starijih od 10 godina samo jedno je nepismeno. To lice je starije od 50 godina. U pogledu skolske spreme lica starijih od 15 godina, stanje prema popisu iz 1981. godine je sledece: najvise ima stanovnika s nezavrsenom osnovnom skolom, sa 4 -7 razreda 31 i dva lica sa trorazrednom osnovnom skolom. Ukupno takvih je 33, sto u toj grupaciji cini 47,8 %. Bez ikakve skolske spreme su samo dva lica od kojih jedno zna citati i pisati. S potpunim obrazovanjem ima 28 lica, medju kojima ima vise zenskog stanovnistva. Srednje obrazovanje ima sest lica, tri muskarca i tri zene. Lica s visim i visokim obrazovanjem u selu nema.

Aktivnog stanovnistva u selu je 1991. godine bilo 63,0 % ili 46, a izdrzavanog 27,4 %. Lica sa licnim primanjima bilo je 7 ili 9,5 %.

Osnovni kontigenti stanovnistva u ovom selu su sledeci:

Migracionih kretanja u Grgetegu nije bilo u vecoj meri. Najvece migracije su tokom rata i posleratna, kada je selo poruseno te je stanovnistvo izbeglo u Besku i Indjuju. Migracioni saldo izmedju popisa 1961. i 1971. godine u selu je bio ravan nuli, jer, prema proceni, iz njega se iselilo 11 stanovnika, a toliko se i uselilo (u periodu 1971-1981. u Grgetegu je migracioni saldo bio negativan. U tom periodu iz sela se iselilo 32 stanovnika a useljena su samo 2) (Curcic, 1980).

Veci broj stanovnika rodjen je u Grgetegu i tu stanuje. Dnevne migrante najvise cine oni koji svakodnevno putuju u skolu u Neradin jer Grgeteg nema skolu. Srednjoskolci svakodnevno putuju u Rumu, a ucenici visih razreda osnovne skole u Irig.

Osnova privrednog zivota naselja je poljoprivreda. Na njive dolazi 181 ha (drustveni sektor 21 ha). Pod vocnjacima je 12,5 ha (drustveni 5,8 ha). Pod vinogradima je svega 7,9 ha (vise od 7 ha privatni sektor). Pod livadama se nalazi 7,7 ha i sve je privatni sektor. Pod pasnjacima je 95,7 ha, najveci deo je drustvena svojina, 86.7 ha. Sume se pruzaju na 307 ha, od cega drustvenog vlasnistva 305,4 ha. Ukupno plodnog zemljista u hataru je 612,6 ha od cega drustveno vlasnistvo 419,1 ha. Neplodnog zemljista ima 19,5 ha. Celokupna povrsina je 632,1 ha od cega drustveni sektor 435,1 ha. Najveci znacaj imaju njive pod cijim povrsinama je oko 29 % hektara. Najvecu povrsinu hatara zauzimaju sume 48,6 %. Najvise se gaje zita (prosecni prinosi kukuruza su 80 mc/ha, a psenice oko 45 mc/ha. Najvece povrsine su zasejane kukuruzom, oko 2/4, zatim psenicom 1/4, dok su ostale parcele pod lucerkom, ozimim jecmom i drugim kulturama).

Vocarstvo i vinogradarstvo nije dovoljno razvijeno. Postojece povrsine su u vrlo losem stanju. Stocarstvo nema vecu tradiciju.

Grgeteg je selo planinskog tipa, izduzeno duz Kalinog potoka. Istorijska proslost naselja povezana je s nastankom manastira Grgeteg koji predstavlja spomenik kulture pod zastitom drzave. Po predanju, ovaj manastir osnovao je u drugoj polovini XV veka (1471) despot Zmaj Ognjeni Vuk, za svog slepog oca Grgura, sina despota Djurdja Brankovica. Prema ovom predanju, po ocevom imenu manastir je i dobio ime, a kasnije i naselje. Pisani pouzdaniji dokumenti iz turskog perioda svedoce da je manastir postojao u prvoj polovini XVI veka. Prema tefteru nastalom 1545-48. godine pominje se manastir Grgetega kao duznik 50 aspri -akci. U slicnim tefterima on se pominje jos 1566-69, 1578. i 1591. godine. Pri kraju XVI veka u dugotrajnim austro -turskim ratovima manastir je stradao i opusteo. U takvom stanju manastir je 1691. godine poklonjen episkopu Isaiji Djakovicu, koji ga je obnovio. Sledeca obnova izvedena je konacno 1722. godine. Zidanje danasnjih zgrada manastirskog konaka zapoceto je tridesetih godina XVIII veka i trajalo je do 1766. godine. Nova, druga po redu crkva ovog manastira podignuta je na mestu prvobitne 1770-71. godine ktitorstvom mitropolita Jovana Georgijevica. Nakon dovrsenja crkve novi ikonostas slikao je 1774. godine i slikar Jovan Orfelin. Od ovog ikonostasa sacuvane su samo dve prestone ikone (Sv. Nikola i Sv. Jovan). Novi ikonostas je slikao 1901-04. Uros Predic. Ova originalna oltarska pregrada sacuvana do danas sadrzi bocne i carske dveri izvedene od drveta, dok su svi ostali delovi ikonostasa izradjeni od mermera, gipsa i metala.

Posebnu zanimljivost predstavlja mala unutrasnja kapela. Oko 1911. godine ikonostas kapele radio je Pjer Krizanic. Od njegovih radova sacuvana je samo ikona Tajna vecera. U drugom svetskom ratu manastir je tesko stradao. Zvonik je miniran i srusen do polovine. Zgrade manastirskih konaka su veoma ostecene, a fasade crkve i konaka demolirane. Delimicna obnova izvrsena je 1950/51. godine, a najnovija obnova 90-ih godina. Od starina u manastiru treba pomenuti veliku ulaznu kapiju iz 1760. godine. Oko hrama je manastirski park zvani Tabla sa grobom arhimandrita Ilariona Ruvarca iz 1905. godine.

Od spomenika novije istorije u selu se na Domu kulture nalazi spomen ploca s imenima poginulih boraca i zrtava fasistickog terora iz Grgetega. Spomen ploca je podignuta 29. novembra 1982.

Samo selo Grgeteg datira od XVIII veka kada je nastalo kao prnjavor. Prvobitni prnjavorci bili su stanovnici iz Srbije koji su dobijali posede od manastira. Vecina ovih poseda bila je pod sumom koju su prnjavorci krcili i pretvarali u oranice.

Danasnji izgled sela je takav da njega sacinjava dva reda nepravilno usorenih kuca s obeju strana Kalina -Luka potoka. U selu postoji samo jedna ulica koja se pruza priblizno pravcem sever -jug, Ulica Branka Radicevica. Ulica se proteze s obeju strane potoka, na kojem se nalaze dva mostica. Ova jedina ulica je asfaltirana 1979. godine.

U selu ne postoji ni jedan objekat drustvenog standarda. Posle rata ovde je za kratko bila jedna prodavnica mesovite robe. Selo je nekoliko godina posle rata imalo i skolu, dok je danas nema. Ambulanta u selu ne postoji vec je najbliza u Prnjavoru. Postoji dom kulture u veoma losem, oronulom stanju i sva njegova aktivnost izgleda da se svodi na organizovanje "disko veceri". Iako ima asfaltni put, selo nema organizovan javni prevoz. Selo je elektrificirano 1959. godine. U naselju nema vodovoda, ni uredjene kanalizacione mreze. Sve kuce su prizemne i gradjene su na stranama pomenutog potoka.