Добродошли у општину Ириг

Krusedol selo se nalazi u dolini potoka Selovrenac, na juznim padinama Fruske gore na nadmorskoj visini 160-180 m. Polozaj hatara u odnosu na opstinski centar Irig, zauzima krajnji severoistok. Naselje je asfaltnim putem izgradjenim 1973. godine povezano sa Partizanskim putem, a preko njega sa putem medjunarodnog znacaja Beograd- Novi Sad- Subotica. Sa opstinskim centrom Irigom naselje je preko Krusedol Prnjavora losim asfaltnim putem takodje povezano. Sa susednim Maradikom (Opstina Indjija) Krusedol selo je povezano tvrdim makadamskim putem. Kao sto saobracajna veza preko Partizanskog puta povezuje ovo selo sa medjunarodnim putem Beograd- Subotica, tako i saobracajnica za Irig vezuje ovo selo za put Novi Sad- Ruma, odnosno autoput Zagreb- Beograd. Posmatrajuci polozaj sela sa ovog aspekta ono ipak nije po strani saobracajnica kako to na prvi pogled izgleda.

Povrsina hatara ovog sela je mala i iznosi svega 8,96 km2 i spada u grupu manjih hatara na teritoriji iriske opstine. Prema broju stanovnika, ovo naselje je takodje manje. Prema popisu iz 1991. godine, ovde je zivelo 372 stanovnika, sa aritmetickom gustinom naseljenosti 41,52 stanov./km2.

Hatar ima izduzen oblik pravca pruzanja jugoistok- severozapad. Razlika izmedju najvise i najnize tacke na teritoriji hatara je 130 m relativne visine, jer se juzni deo hatara nalazi na 130 m nadmorske visine, a severni deo na 260 m nadmorske visine. Morfoloski hatar se prostire preko dve reljefne celine. Severni deo prostire se na juznim padinama Fruske gore i ubraja se u planinski deo, dok se juzni deo znatno uzi nalazi na fruskogorskoj lesnoj zaravni. Veci potesi u krusedolskom hataru su: Asanja, Obala, Parlozi, Maradicki do, Srednji zamet, Ovsiste, Mesna rudina, predeo sa Osjenicom i Siroki do.

FIZICKOGEOGRAFSKE ODLIKE

Obe reljefne celine ovog hatara, planinska i lesna, disecirane su izvorisnim kracima Selovrenca potoka. U predelu hatara postoje tri dola: Siroki, koji se nalazi u zapadnom delu, Maradicki, koji se nalazi u istocnom i Osjenicki koji se proteze sredisnjim delom hatara. Dva su surduka karakteristicna. Jedan se nalazi na putu prema Irigu, a drugi u produzetku Putinacke ulice na kraju samog naselja.

Hidrografija ovog sela je u znaku potoka Selovrenac. Potok je kanalisan 1947. godine jer je plavio najnize zemljiste oko svog toka. Usled neredovnog odrzavanja i danas se ponekad potok izliva i plavi okolno zemljiste za vreme visokih voda. Stanovnistvo se vodom snabdeva iz kopanih i busenih bunara. Bunari u dolinskoj ravni imaju dubinu do 2,4 m, dok je na visim terenima izdan na dubini 28-32 m. Voda se mahom izvlaci pomocu cekrka i djerma, a ponegde i elektricnom pumpom, kao ispred Mesne kancelarije u centru sela.

Povezano sa pedologijom biljni svet je podeljen na kulturne biljke i samoniklu prirodnu vegetaciju. Povrsine pod prirodnom vegetacijom pre krcenja suma i preoravanja zemljista bile su mnogo vece nego danas. Prirodna vegetacija javlja se na neobradjenim zemljistima (pored puteva, potoka, na lesnim odsecima i sl.) i veoma malih je povrsina. Od kulturnog bilja najvise se gaje zita, zatim industrijske biljke, stocno-picno bilje, kao i povrce. Sumske zajednice su malog rasprostranjenja, svega 6,1 ha i predstavljene su bagremom. Hatar je siromasan zivotinjskim svetom, javljaju se glodari, razne vrste ptica, a kao stetocina redje se pojavljuje i lisica.

DRUSTVENOGEOGRAFSKE OSOBINE

O brojnom kretanju stanovnistva ovog sela veoma je tesko donositi precizne zakljucke iz tog razloga sto je u popisnim materijalima cesto u broj stanovnika ulazilo i stanovnistvo susednog Krusedol Prnjavora i Male Remete.

Brojno kretanje stanovnika u Krusedol Selu:

Analizirajuci brojno kretanje stanovnistva ovog sela za poslednjih stotinak godina, uocavamo da se taj broj jako smanjio posle Prvog svetskog rata. Ova pojava moze se objasniti nedoslednoscu popisnih krugova, jer nije sigurno da je broj stanovnika 1910. godine od 1.476 obuhvatao samo hatar Krusedol Sela, vec mozda i nesto sire. U medjuratnom periodu broj stanovnika uglavnom stagnira. Tokom drugog svetskog rata broj stanovnika je znatno smanjen. Posle rata broj stanovnika oscilira od popisa do popisa zakljucno sa 1961. godinom. Posle 1961. broj stanovnika iz decenije u deceniju, od popisa do popisa, neprestano se smanjuje. Osnovni faktori koji su izazvali ove promene su ratna stradanja i migracije (Curcic,1980).

Kada govorimo o migracijama, ne raspolazemo podacima o predratnim iseljavanjima, ali da ih je bilo na to nas upucuje stagniranje populacije. Posle rata, za vreme kolonizacije, u selo se useljavaju cetiri domacinstva sa ukupno 10 clanova iz susednog Krusedol Prnjavora, a iseljava se 26 domacinstava sa ukupno 113 clanova u Indjuju, Besku, Rumu i Grabovce (Curcic, 1980). Kasnije se javlja stihijsko doseljavanje i iseljavanje. Doseljavalo se najvise stanovnistvo iz Srbije, iz okoline Babusnice, a manje iz Bosne. Vremenom, nad doseljavanjem prevagu dobija iseljavanje. Retka su iseljavanja citavih porodica. Osnovnu masu iseljenika iz ovog sela cine mladi ljudi, koji se najcesce za radnim mestom preseljavaju u jedno od susednih gradskih naselja: Irig, Indjiju i Novi Sad.

Ovo selo ima dosta veliku starost stanovnistva jer po starosti populacije dolazi medju prvih deset naseljenih mesta fruskogorske oblasti (Curcic,1980). Od ukupnog broja stanovnika u selu koji iznosi prema popisu iz 1991. godine 372, vise je zenskog stanovnistva i ono cini 54,3%, dok musko stanovnistvo (170) ucestvuje u ukupnoj populaciji sa 45,7%. Piramida starosti stanovnistva je nepovoljna, jer je mali procenat stanovnistva u mladjim starosnim grupama. Baza piramide je uza od sredine, a skoro ista kao vrh. Primera radi, lica 0-14 godina starosti ima 8,3 %, 5-9 godina 3,8%, 10-14 godina 5,1%, ili, pak, zitelji preko 60 godina ucestvuju sa 27,9%, a lica do 14 godina sa manjim procentom, svega 17,2%, sto ce jos vise dovesti do starenja stanovnistva ovog sela ukoliko starosna piramida u bazi ne bude zastupljena sa vecim ucescem mladjih godista. To je moguce jedino planiranjem porodice, povecavanjem nataliteta i posrednim putem eventualnim smanjenjem iseljavanja omladine izvan sela, koja cini glavninu reproduktivne populacije unuter fertilnog kontigenta stanovnistva.

Prema popisu iz 1991. godine, od 372 stanovnika 369 su se nacionalno izjasnili, a 3 se nije izjasnilo, tj. pripadaju grupi Jugoslovena. Od 369 stanovnika najveci udeo cine Srbi 361 ili 97,8 %, dok na pripadnike ostalih naroda dolazi 8 stanovnika ili 1,4 %.

Obrazovna struktura stanovnistva (1981) je takva da nepismenih sa 10 i vise godina ima 8 %, sto je nesto vise od opstinskog proseka, gde nepismeni ucestvuju sa 5,7 %, ali daleko je povoljnije od susednog sela Velike Remete, gde nepismeni ucestvuju sa 21 %. Oko 30 % stanovnistva Krusedol Sela ima osnovno obrazovanje ili 131 stanovnik. Srednje obrazovanje ima 6,8 % stanovnistva, a vise i visoko obrazovanje svega 3 stanovnika, prema popisu iz 1981. godine, ili 0,70 %. Bez skolske spreme registrovano je 58 lica starih 15 i vise godina.

U Krusedol Selu je 1991. bilo 41,2% izdrzavanog stanovnistva, oko 13 % lica sa licnim primanjima i oko 45% aktivnih lica. U Krusedolu je procenat izdrzavanog stanovnistva blizak opstinskom proseku koji iznosi za ovu kategoriju 40,7%, sto je direktna posledica velike starosti stanovnistva.

Sto se tice osnovnih kontigenata stanovnistva (1981)

Od privrednih grana u selu je najrazvijenija poljoprivreda. Za to postoje uslovi jer se hatar prostire na nizim delovima Fruske gore, delom na lesnoj zaravni i potocnim dolinama. Ratarstvo je najrazvijenija poljoprivredna grana. Na to nas upucuje i struktura povrsina hatara. Od 896,7 ha na plodne povrsine dolazi 835,5 ha, a na neplodne svega 43,2 ha. Najvece povrsine su pod njivama i vrtovima 574,9 ha. Od ukupnih povrsina na drustveni sektor dolazi 413,1 ha, a na privatni 483,6 ha. Od zitarica se gaji psenica, kukuruz i jecam. Ove kulture u proseku zauzimaju oko 70 % povrsina oranicnog zemljista. Od industrijskih biljaka gaji se suncokret i soja na oko 20 % oranicnih povrsina.

Ovo selo spada u stara naselja. Tacna godina postanka nije utvrdjena, ali se zna da je selo postojalo krajem XV veka. Prema pisanju D. Popovica, Radoslav Celnik i njegov sin Stevan su se istakli u borbi protiv Turaka 1529. godine, pa ih je zbog toga kralj Ferdinand 27. oktobra 1529. godine nagradio. On im je poklonio grad Mitrovicu i jedan deo Krusedola (Popovic, 1950). No oba naselja su bila pod Turcima te poklon nije imao vecu vrednost. Iz ovog se vidi da je Krusedol u to vreme postojao i da je bio pod turskom vlascu. Pravoslavnim stanovnistvom selo je naseljeno sredinom XVI veka. Naselje se u dokumentima pominje 1702. godine. Na karti Srema od 1730. zabelezen je Krusedol kao naselje (Popovic, 1950). Broj kuca se u selu povecava od 1734. godine, a samim tim i broj stanovnika. Godine 1734. selo je imalo 52, 1736. 50 porodicnih staresina, 1756. godine 60, 1766. godine 64, a dve godine kasnije 83 kuce. Vec krajem XVIII, tj. 1791. godine selo je imalo 96 domova sa 556 stanovnika. Od "iriske kuge" obolelo je u Krusedolu 61 lice, a umrlo 49 (Simonovic, 1898).

U drugoj polovini XVIII veka u selu je sagradjena skola. To je bila pravoslavna osnovna skola sa jednim razredom i jednim uciteljem, sto je za to vreme bilo sasvim dovoljno. Selo je 1751. godine pripadalo susednom manastiru Krusedol. Hatar sela se u drugoj polovini XVIII veka nalazio u posedu ilockog i iriskog vlastelinstva.

Iz Srbije se 1788. godine u Krusedol preselilo 306 stanovnika. Ove migracije bile su uslovljene austro-turskim ratom koji je vodjen izmedju 1788. i 1791. godine (D. Popovic, 1950).

Krusedol Selo ima svoj grb cija godina nastanka nije pouzdano utvrdjena. Oblik mu je stitast i modre osnove, na kojoj su zlatne psenicne vlati (klasje). Selo je posedovalo i pecat u cijem vrhu je stajao krst izmedju dve zvezde, dok je ispod bio tekst "Selo Krusedol" (Lazovski, 1932).

Krusedol Selo je malo planinsko naselje iriske opstine. Ono je po tipu i potocno, jer je izgradjeno u prosirenom delu potoka Selovrenac. Pripada tipu zbijenog naselja. Kuce su zbijene jedna do druge. Ulice su krivudave i prate reljefne celine. Nesto pravilnija je Karlovacka i u produzetku Ulica 9. marta. Skoro sve ulice su pravca pruzanja sever-jug, kao i pravac potoka Selovrenac. Vecina kuca je izgradjena na tzv. "brazdu", gde su kracom osnovom okrenute ulici, a duzom u dvoriste. U novije vreme grade se kuce duzom osnovom prema ulici i kuce na sprat. U selu se jos nailazi na pojavu koriscenja "lagumi", tj. prostorija izgradjenih u lesnom odseku. Ove prostorije se ponekad koriste za smestaj poljoprivrednih proizvoda i stoke. Starije kuce na "brazdu" obicno su gradjene od naboja. Novija izgradnja je od fasadne cigle. Najstarija kuca u selu je izgradjena 1802. godine, nalazi se u centru sela, izgradjena je na tzv. "lakat" i jos uvek sluzi svojoj nameni.

U Krusedol Selu postoji cetvororazredna skola "Dositej Obradovic" koja radi kao podrucno odeljenje OS " Dositej Obradovic" iz Iriga. Izgradjena je posle drugog svetskog rata. Zbog malog broja dece nastava se u selu izvodi kombinovano. Pored ucenika iz Krusedol Sela, nastavu u ovoj skoli pohadjaju i deca iz Krusedol Prnjavora. Dalje skolovanje se nastavlja se u susednim gradskim centrima Srema i Vojvodine.

Najnovijom organizacijom mreze osnovnog skolstva deca ovog sela posle treceg razreda osnovne skole vise razrede pohadjaju u Irigu, mada im je Maradik blize i bolje su autobuske veze.

Pored skole od javnih ustanova u selu se nalazi Dom kulture, zatim kompleks zgrada u centru u kome su smesteni: prodavnica mesovite robe, jedina u selu, ambulanta (gde lekar dolazi tri puta nedeljno, a medicinska sestra je tu svakodnevno), mesna kancelarija i posta.

Dom kulture je zapusten i prostorije sluze za arhivu mesne zajednice, tu su prostorije za otkup mleka, te prostorije FK "Krusedol" iz Krusedol sela, kao i Lovacko drustvo "Fazan". Dom nema funkciju koja mu je prvobitno namenjena, mada je jedna sala namenjena omladini i njenim aktivnostima.

U Krusedol Selu smestena je ekonomija Zemljoradnicke zadruge Krusedol Prnjavora. Prva zadruga u Krusedol Selu osnovana je 10. februara 1931. godine pod nazivom Druga srpska zemljoradnicka zadruga u Krusedol Selu (udruzenje sa neogranicenom odgovornoscu). Zadruga prestaje sa radom pocetkom aprila 1941. godine.

Pocetkom osamdesetih godina formirano je OKHD "Jovan Atanasijevic". Drustvo je delovalo kroz folklornu i recitatorsku sekciju, ali nakon nekoliko godina prestaje sa radom zbog osipanja clanova.

U Krusdedol Selu ima nekoliko zanatskih radnji: jedna mesara, dva plasticara, dva ugostiteljska objekta u privatnom vlasnistvu. U selu se oseca velika potreba za zanatima mehanicarske struke za opravku poljoprivredne mehanizacije i sl.

U pogledu komunalne opremljenosti naselja mozemo konstatovati da su sve ulice asfaltirane, osvetljene i svako domacinstvo ima elektricnu energiju. Selo jos nema vodovod, vec je vecina domacinstava uz pomoc elektricne pumpe samo sebi uvelo vodu u kucu. U planu je da se selo poveze u vodovodnu mrezu u projekat tzv. Istocni Srem, kada on bude zavrsen.

Naselje pruza sliku tipicnog poljoprivrednog sela sa svim njegovim odlikama. Pojedini delovi naselja nose i posebne nazive. Centralni deo naselja naziva se Centar ili Mesna rudina, a deo naselja izmedju ulica Putinacke i 9. marta naziva se Vrbara.

Danas u selu pretezno zivi starosedelacko sremsko stanovnistvo, jer masovne posleratne kolonizacije nije bilo izuzev jedne porodice iz okoline Babusnice, Gornjeg Krnjina, koja je po svom dolasku privukla jos nekoliko porodica svijih rodjaka. Starosedelacka domacinstva su: Vrbajci, Markovici, Kockarevici, Miticevici, Prodanovici, Kijacki, Vidakovici i drugi.

Poslednjih decenija od 1970. do 1991. godine primecuje se da se u selo vracaju penzioneri koji su poreklom odavde, da starost docekaju u rodnom selu i postaju stalni stanovnici ovog naselja. Oni adaptiraju stare porodicne zgrade ili pak grade vikendice koje im sluze kao kuce za stalni boravak. Selo nije vise odseceno od komunikacija kako je to nekad bilo, jer danas iz sela postoji redovna autobuska veza sa Irigom, Rumom, Srem. Karlovcima i Novim Sadom.

Od spomenika kulture u selu postoji spomen ploca borcima poginulim u NOB, koja je podignuta oktobra 1966. godine i nalazi se na staroj zgradi Doma kulture. U selu se nalazi rlativno stara crkva, tzv. Sretenjska crkva. Ovaj hram posvecen je Sretenju gospodnjem. Crkva je nekadasnja zaduzbina i zenski manastir majke Angeline iz 1512-1516. godine, gde je ona zivela i umrla. Ova crkva se u XVII veku pominje kao zenski manastir. Crkva je ponovo zivopisana 1634. godine. Jos uvek ima ostataka tog zivopisa. Rezbareni ikonostas je izradio Teodor Kracun 1763. godine sa slikarskim radovima Dimitrija Bacevica i Teodora Dimitrijevica u Baroknom stilu. Kulturno -istorijske vrednosti ove crkve u senci su susednog, nedaleko podignutog manastira Krusedol u Krusedol Prnjavoru, te turisti pre posecuju manastir no ovu takodje istorijski i kulturno vrednu gradjevinu.

Velika Remeta

Velika Remeta se nalazi na juznim padinama Fruske Gore. Naselje je smesteno u izvorisnoj celenci Selovrenca potoka, u prosirenom delu Manastirskog potoka (gornji deo potoka Selovrenac), na mestu gde se spajaju tri izvorisna kraka i cine izvorisnu celenku Selovrenca. Na tom mestu je centar sela, cija je nadmorska visina 240 m. Vikend kuce koje takodje cine sastavni deo naselja nalaze se u severoistocnom delu hatara i penju se do visine 290 m. Velika Remeta je jedno od najvisih naselja na Fruskoj gori. Udaljenost ovog naselja od bila Fruske gore, u vazdusnoj liniji, iznosi 650 m. Polozaj sela uvucenog duboko u dolinu Manastirskog potoka, uslovio je losu saobracajnu povezanost s okolnim naseljima. Selo je smesteno juzno od Sremskih Karlovaca, severoistocno od Iriga i jugozapadno od Cortanovaca, te je u proslosti uglavnom bilo prepusteno samo sebi odrzavajuci retke kontakte s pobrojanim naseljima. Velika Remeta je po strani od zeleznickih pruga. Od zeleznicke stanice u Cortanovcima selo je udaljeno 7 km. Lokalnim putevima ono je povezano sa susednim naseljima Grgetegom (2,5 km), Krusedolom (4 km), te sumskim putem sa Strazilovom, odnosno dalje sa Sremskim Karlovcima. Najbolja veza sela, "prozor u svet", odrzava se preko Partizanskog puta koji ide bilom Fruske gore. S ovim putem selo je dobilo asfaltni put 1965. godine, a preko njega sa starim putem Novi Sad -Beograd preko Banstola.

FIZICKOGEOGRAFSKE ODLIKE

Hatar sela ima kruskast oblik, gde severni siri deo dopire do bila Fruske gore. Hatar se prostire na reljefnim celinama: planinske strane, dolina potoka i dolinske strane. Uzi, juzni deo hatara zahvata lesnu zaravan i dolinu potoka. U hataru Velike Remete statistika je (prema popisu iz 1991. godine) zabelezila 28 stanovnika, stalno nastanjenih, na povrsini 495 ha odnosno 4,95 km2. Prosecna gustina naseljenosti je 5,65 stanovn./km2. Hatar ovog naselja ima najmanu gustinu naseljenosti, a ujedno je i najmanji na teritoriji iriske opstine.

Hidrografske odlike hatara Velike Remete su u znaku Manastirskog potoka, ciji je sliv bogat izvorima. Neki od izvora su primitivno kaptirani, a stanovnistvo ih koristi za vreme poljskih radova. U pravcu jugoistoka, odmah iza poslednjih kuca nalazi se izvor Savina voda, slabe izdasnosti (50 cm3/min.). Iznad kafane "Sumski raj", udaljen od potoka 15 m nalazi se izvor Leskova voda (kaptiran u obliku basena 80x50 cm). Zapadno od njega je izvor Cikina voda. Oba izvora su male izdasnosti (oko 1 l/min.). U neposrednij blizini manastira, na nadmorskoj visini 240 m je Manastirski izvor izdasnosti 1-1,5 l/min., po tipu kontaktni, temperature vode 12,5 °C. U podnozju potesa Dascara, na nadmorskoj visini 220 m, nalazi se izvor Ubavac izdasnosti 5-6 l/min., prosecne temperature 11 °C. Izvor je kaptiran 1899. godine. Smatra se da ova voda sadrzi i neka lekovita svojstva (indicije da leci trahom i bolesti stomaka), sto je nedovoljno ispitano i naucno potvrdjeno. Selo raspolaze velikim brojem izvora te nije bilo potrebe za kopanim bunarima. Na ulazu u selo se nalazi kopani bunar sa djermom gde se voda nalazi na 4 m od topografske povrsine. U centru sela od 1970. godine nalazi se buseni bunar dubine 54 m, temperature vode 12 °C. Izmedju manastira i sumarske kuce, na nadmorskoj visini 270 m nalazi se buseni bunar dubine 65 m, ali zapusten. Poslednjih godina vlasnici vikendica kopaju bunare na padini izmedju puta za Krusedol Selo i Manastirskog potoka. Radi orijentacije, pojedine skupine vikendica nazivaju se "kod bunara". Povrsinska hidrografija predstavljena je Manastirskim potokom i njegovim pritokama Cikin i Gornji potok. Pravac toka Manastirskog potoka je severozapad -jugoistok, duzine oko 8 km. Ovaj potok, van remetskog hatara, jugozapadno od Maradika, uliva se u potok Selovrenac.

U najvisim predelima i u potesu zvanom Srednji breg su gajnjace. Proizvodnu vrednost imaju najvise zemljista na lesu, u predelu hatara to su smedja karbonatna zemljista. Ova zemljista su dobra za vocarstvo i vinogradarstvo. Diluvijalno -aluvijalna zemljista su dobra za povrtarske kulture.

S biogeografskog aspekta, hatar ovog naselja ima sledece zajednice: sume, livade i pasnjake. Zajednicu suma cine liscari. Na istocnoj strani, na nepogodnim terenima, s nagibom preko 40° u zajednici suma ima bagrema, desno od puta Partizanski put -Velika Remeta. Bagremar je star oko 25 godina, zasadjen je da bi sprecio eroziju. Od ostalih liscara javljaju se hrast, lipa, bukva i grab. Livadske zajednice se sve vise pretvaraju u predele s kulturnim biljem, dok su pasnjaci veoma skuceni. Zoo -svet je zastupljen srnama. Jeleni kao i divlje svinje retka su pojava. Sitna divljac -lisica, jazavac, kuna i zec zastupljena je u hataru Velike Remete.

DRUSTVENOGEOGRAFSKE OSOBINE

Pisanje o stanovnistvu Velike Remete je otezano zato sto se ovo naselje vodi kao poseban popisni krug tek od popisa 1981. godine. Naselje je sagradjeno kada i manastir, krajem XV ili pocetkom XVI veka, te je u ratovima pocetkom XVIII veka zajedno s njim spaljeno i obnovljeno 1722. godine (Curcic, 1980). Smatra se da je prnjavor Velike Remete u najvecem broju naseljen za vreme Velike seobe Srba pod Arsenijem III Carnojevicem 1690. i Sakabendom 1737 -1739. godine. Prve podatke o stanovnistvu velike Remete imamo iz 1734. godine kada je ovde zivelo 16 domacinstava odnosno 34 stanovnika. Posle 1788. godine u naselje se doselilo 27 izbeglica iz Srbije te se broj stanovnika popeo na 72 (Popovic, 1950). Raspolazemo i podatkom da je tu 1878. zivelo 72 stanovnika, a isti broj zabelezen je i pocetkom XX veka, 1900. godine. Prateci brojno kretanje stanovnistva znamo i to da je Velika Remeta 1910. godine imala 145 stanovnika. Taj broj je remecen za vreme ratova (Prvog i Drugog svetskog rata). Za vreme Drugog svetskog rata, 1942. godine, selo je poruseno i mnogi stanovnici iselili su se u okolna sela. Posle rata mnoge iseljene porodice ostale su u tim okolnim selima, dok se najveci deo nastanio u Beski i Novoj Pazovi. U Veliku Remetu se vratila samo jedna porodica (Curcic, 1980). Izuzimajuci stanje tokom ratova, izgleda da je ovo naselje najmanji broj stanovnika imalo 1953. godine: naime, te godine u Velikoj Remeti zivela su svega cetiri domacinstva sa 8 stanovnika. U selo su doseljena domacinstva iz okoline Bosanske Dubice, koji danas predstavljaju osnovnu populaciju sela. Po popisu iz 1991. godine, statistika je zabelezila 28 stalno naseljenih stanovnika. Polna struktura ovog sela je dosta nepovoljna jer muskaraca ima 11 a zena 17. Starosna struktura je takodje nepovoljna jer populacija preko 65 godina ucestvuje s blizu 40 %, tacnije 39,3 % u ukupnom broju stanovnika. Po istom popisu, mladjih godista u selu je malo. Malo je i ucesce u ukupnoj populaciji starosnih grupa 15 -44 godina, svega 17,9 %. Etnicka pripadnost stanovnistva je srpska, 82,15 %, dok se 5 stanovnika izjasnilo na sledeci nacin: 2 Jugoslovena, 2 Hrvata i 1 Nemac.

Obrazovna struktura stanovnistva ovog sela je na poslednjem mestu na teritoriji iriske opstine. Nepismeno stanovnistvo staro 10 i vise godina ucestvuje sa 21 %, sto je mnogo iznad opstinskog proseka. Na teritoriji iriske opstine nepismenih je bilo 5,7 %. Nepismena lica pripadaju kategoriji preko 50 godina. Sto se tice skolske spreme, cetvrtina stanovnistva ima osnovno obrazovanje, dok 21 % ima srednje obrazovanje u kojem preovladjuju skole za strucni kadar, mahom zanati. Statistika 1981. godine nije zabelezila ni jedno lice sa visim i visokim obrazovanjem.

U Velikoj Remeti je, prema popisu iz 1981. godine bilo 33,3 % aktivnih lica, sa licnim primanjima 38,8 % i izdrzavanih 27,7 %.

U pogledu osnovnih kontigenata stanovnistva: dece 7 -14 godina, omladine 15-27 godina, radno sposobnog stanovnistva i fertilnog kontigenta, ovo selo ima dosta nepovoljnu strukturu. Mladji kontigenti stanovnistva su najmanje zastupljeni: 1981. nije zabelezeno ni jedno lice, dok svega tri lica u drugom kontigentu. Radno sposobni kontigent je takodje ispod opstinskog proseka 53,57 %, kao i fertilni kontigent 28,6 %.

Migraciona kretanja u ovom selu statistika nije belezila zasebno vec smo ove podatke dobili na terenu. Posle rata, krajem 1946. i pocetkom 1947. godine tu su se doselile porodice iz Bosne.

Ovo naseljavanje je bilo spontano i nije imalo karakter kolonizacije. Prvo se doselila udovica Persa Taovic iz sela Koturovi ispod Kozare, opstina Bosanska Dubica. Prvobitno ovaj kraj privukao je jos sedam porodica iz istog kraja. Medjutim tri su se porodice vratile jer se nisu adaptirale na novu sredinu. U narednih pet -sest godina tu je doseljena po jedna porodica iz Slankamena, Cacka, Beograda, Svetozareva i Alibunara. Tako danas tu zive tri starosedelacke porodice, pet porodica iz Bosne i pet iz pomenutih mesta. Dnevne migracije su neznatne i odnose se na dva do tri ucenika koji pohadjaju nastavu van Remete.

Privredne prilike Velike Remete su u znaku poljoprivrede, kojom se bavi najveci broj stanovnistva. U strukturi povrsina, od 495 ha na njive, vrtove, vocnjake i vinograde dolazi 274 ha. Od ukupne povrsine, na plodno zemljiste otpada 482 ha, a na neplodno svega 13 ha. Dosta velika je povrsina pod sumom, 170 ha. Od poljoprivrednih povrsina znatno veci procenat je u privatnom nego u drustvenom sektoru. Predeo pod sumama vecim delom je vlasnistvo Nacionalnog parka Fruska gora. Kao vlasnik povrsina pojavljuje se i manastir u Velikoj Remeti u cijem posedu se nalazi 30 ha. Od kultura najvise se gaji kukuruz, na drugom mestu je psenica, cesto u plodoredu s kukuruzom. Povrtarske kulture gaje se za licne potrebe. Gajenjem povrtarskih kultura bave se i vikendasi. U selu su povoljni uslovi za bavljenje pcelarstvom, nedovoljno iskoriscenom privrednom granom. Zasad se ovde nalazi oko 900 kosnica ciji su vlasnici mahom iz Novog Sada. U selu postoji kamenolom litvanskog krecnjaka ispod samog bila Fruske gore, koji danas ne radi. Ranije je iz njega vadjen kvalitetan kamen za opravku manastira 1947. godine i izgradnju puta.

Postanak i formiranje Velike Remete vezano je za istoimeni manastir. Po narodnom predanju, manastir je osnovao kralj Dragutin Nemanjic (1276-1282). Najstariji izvor dokaza o postanku manastira je jedan ferman (ukaz) sultana Sulejmana II, pisan u Jedrenu 1534. godine. U drugom fermanu 1564. Velika Remeta se pominje pod imenom Rembe. O zivotu Velike Remete do 1716. godine ima vrlo malo podataka, ali se zna da je te godine manastir s prnjavorom spaljen. Ponovo je obnovljen 1722.. Nakon desetak godina, 1733. manastir ulazi u sastav parohije Divos (Popovic, 1950). Sam naziv manastira, a kasnije i ovog sela potice verovatno od grcke reci "eremita", sto znaci kaludjer, isposnik. Selo se pod imenom Remta Velika pominje 1831. godine, a 1859. kao Velika Remeta.

Selo Velika Remeta pripada tipu planinskih naselja. Po tipologiji i obliku ono je naselje izduzenog oblika. Velika Remeta moze se svrstati i u prnjavorska naselja. Pre Drugog svetskog rata naselje je bilo drumskog tipa i protezalo se duz puta za manastir. Danas u naselju ima sezdesetak kuca za stanovanje, stalno i povremeno. Kuce pored pomenutog puta jos predstavljaju centar -jezgro sela. Pored toga, na padinama Manastirskog potoka izgradjen je veliki broj vikendica, sto ostavlja utisak razbijenog tipa naselja.

Selo administrativno -politicki pripada Mesnoj zajednici Krusedol Sela. Komunalna opremljenost naselja je dosta losa. Asfaltni put naselje je dobilo 1965. godine, a elektricnu struju pet godina ranije. Za sve svoje potrebe mestani su upuceni na susedno naselje Krusedol Selo. U naselju ne postoji prodavnica, pekara, ambulanta, posta, skola, niti bilo koja druga dustvena prostorija. Tip kuce ne razlikuje se od ostalih u tom delu Srema. Starije kuce su na tzv. brazdu, kracom osnovom okrenute ka ulici, a duzom u dvoriste. Novije kuce se grade po savremenim normama gradjenja, od tvrdog gradjevinskog materijala.

Kada govorimo o naselju, neizbezno se moraju pomenuti i vikend kuce od kojih neke po konforu i velicini pre podsecaju na kuce za stalno stanovanje nego na kuce za odmor. Prve vikend kuce podignute su pocetkom 1965. godine. Danas u predelu hatara ima vise od stotinu takvih kuca. Objekti su postavljeni tako da je minimalna razdaljina izmedju kuca 25 m. Sa stanovista vlasnika kuca to je dobro, ali sa stanivista usitnjavanja poljoprivrednog zemljista i koriscenja za placeve za vikendice, to je dosta nepovoljno.